Καθημερινά θέματα υγείας

Καθημερινή υγιεινή

Σε γενικές γραμμές, οι κανόνες υγιεινής για τους οροθετικούς δεν διαφέρουν από εκείνους που ισχύουν για το γενικό πληθυσμό. Μερικές απλές βασικές αρχές που πρέπει να ακολουθείς είναι:

  • Να πλένεις τα χέρια σου καλά με σαπούνι και ζεστό νερό μετά τη χρήση της τουαλέτας, τη μεταφορά σκουπιδιών ή ακαθαρσιών κατοικίδιων, καθώς πριν και μετά την προετοιμασία του φαγητού.
  • Να φοράς λαστιχένια γάντια και να χρησιμοποιείς πολύ ζεστό νερό και ισχυρά απολυμαντικά για τον καθαρισμό βρωμιάς, όπως διάρροια, περιττώματα κατοικίδιων ή κοπριά. Να κάνεις το ίδιο όταν ασχολείσαι με την κηπουρική ή όταν μεταφέρεις σκουπίδια.
  • Βεβαιώσου ότι χρησιμοποιείς διαφορετικά πανιά καθαρισμού για τις επιφάνειες της κουζίνας, του πατώματος και του μπάνιου.
  • Αν έχεις εκδορές στο δέρμα, πλύσου καλά κάτω από τρεχούμενο νερό, προκάλεσε μια μικρής έκτασης αιμορραγία για να απομακρύνεις τυχόν μικρόβια, καθάρισε τις εκδορές με αντισηπτικό και βάλε αδιάβροχο λευκοπλάστ.
  • Ζήτησε ιατρική βοήθεια, αν έχεις κοπεί βαθιά.
  • Μη χρησιμοποιείς από κοινού οδοντόβουρτσες ή ξυραφάκια.
  • Να πετάς με προσοχή στα σκουπίδια τα αιχμηρά αντικείμενα.

Υπάρχουν κάποιες άλλες περιπτώσεις στις οποίες πρέπει να παίρνεις επιπλέον προφυλάξεις. Απόφευγε τα παιδιά με ανεμοβλογιά, αν δεν έχεις αρρωστήσει ποτέ από αυτή, διότι ο ιός της ανεμοβλογιάς προκαλεί έρπητα ζωστήρα σε οροθετικούς ενήλικες.

 

Κατοικίδια και ζώα

Αν έχεις πάνω από 200 CD4, τα κατοικίδια και τα υπόλοιπα ζώα δεν θα προκαλέσουν ιδιαίτερο κίνδυνο για την υγεία σου.

Ορισμένοι γιατροί προειδοποιούν ότι ασθένειες όπως η τοξοπλάσμωση, η οποία μπορεί να έχει πολύ σοβαρές συνέπειες στην υγεία αυτών που έχουν κατεστραμμένο ανοσοποιητικό σύστημα, μπορεί να προέλθει από γάτες, πουλιά ή σκύλους. Στην πράξη, μπορεί να μην διατρέχεις αυξημένο κίνδυνο αν ζεις με το κατοικίδιό σου για κάποιο διάστημα.

Οι περισσότερες καιροσκοπικές λοιμώξεις αφορούν την ενεργοποίηση ή την επανεργοποίηση μικροοργανισμών που εισήλθαν το σώμα σου στο παρελθόν. Έτσι, αν έχεις το ίδιο κατοικίδιο κάποιο διάστημα, δεν κινδυνεύεις σημαντικά να κολλήσεις κάτι νέο από αυτό.

Υπάρχουν επίσης στοιχεία που δηλώνουν ότι ο κίνδυνος να εμφανίσεις τέτοιες μολύνσεις από τα ζώα στην πραγματικότητα είναι χαμηλός. Μια μελέτη αναφέρει ότι οροθετικοί που ζουν με γάτες δεν έχουν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν τοξοπλάσμωση στη διάρκεια της ασθένειάς τους από εκείνους που δεν έχουν γάτες. Η αλλαγή της άμμου της γάτας σε καθημερινή βάση θα μειώσει τον κίνδυνο της τοξοπλάσμωσης. Καθάρισε τη λεκάνη που περιέχει την άμμο με λαστιχένια γάντια, ζεστό νερό και ισχυρό απολυμαντικό.

Οι γάτες μπορούν επίσης να προκαλέσουν τη βακτηριδιακή λοίμωξη Bartonella (επίσης γνωστή ως νόσος από γρατζούνισμα γάτας). Μην αφήνεις τη γάτα σου να σε γλείφει αν έχεις κάποια πληγή ή γρατζουνιά και φρόντιζε να μην κολλήσει ψύλλους, γιατί με αυτούς τους τρόπους μπορεί να σου μεταδώσει Bartonella. Πάντα να πλένεις τα χέρια σου πριν ακουμπήσεις τρόφιμα, αν προηγουμένως έχεις αγγίξει το κατοικίδιό σου.

Μπορεί επίσης να εκτεθείς σε δυνητικά επιβλαβείς οργανισμούς όταν ασχολείσαι με ζώα ή την κηπουρική. Για παράδειγμα, ο καθαρισμός του κοτετσιού ή ο καθαρισμός των περιττωμάτων των περιστεριών μπορεί να εκθέσει οροθετικούς σε λοιμώξεις. Η ενασχόληση με την κηπουρική χωρίς γάντια ενέχει τους ίδιους κινδύνους.

Αν λόγω εργασίας ενδέχεται να εκτίθεσαι σε δυνητικά επικίνδυνες μολύνσεις, τότε πρέπει να το συζητήσεις με το γιατρό σου ή/και το γιατρό στην εργασίας σου – αν υπάρχει.

 

Κατανάλωση νερού

Το νερό της βρύσης στις περισσότερες πόλεις και χωριά της Ελλάδας είναι ασφαλές. Δεν χρειάζεται να λάβεις κανένα ειδικό μέτρο για το πόσιμο νερό, αν τα CD4 σου είναι πάνω από 200.
Αν έχεις πολύ χαμηλό αριθμό CD4, μπορεί να χρειάζεται λίγο περισσότερη προσοχή. Καλό είναι να μιλήσεις με το γιατρό σου για τυχόν ειδικά μέτρα που μπορεί να χρειαστεί να πάρεις, ώστε να μην πάθεις κάποια λοίμωξη από το πόσιμο νερό.

 

Τροφική δηλητηρίαση

Αν έχεις ισχυρό ανοσοποιητικό σύστημα, ο κίνδυνος να πάθεις τροφική δηλητηρίαση δεν είναι μεγαλύτερος από αυτόν που αντιμετωπίζουν οι οροαρνητικοί. Όμως η τροφική δηλητηρίαση μπορεί να είναι πολύ πιο σοβαρή σε όσους έχουν εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Έτσι, είναι λογικό για όποιον έχει χαμηλό αριθμό CD4 να πάρει επιπρόσθετες προφυλάξεις.

Μια σοβαρή λοίμωξη προέρχεται από τη σαλμονέλα, που αποτελεί σημαντικό πρόβλημα τόσο στην Ευρώπη, όσο και σε άλλα μέρη του κόσμου. Άλλος παθογόνος οργανισμός που προκαλεί τροφική δηλητηρίαση είναι η λιστέρια, η οποία μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα σε οροθετικά παιδιά. Η σιγκέλλα και το καμπυλοβακτηρίδιο μπορούν επίσης να προκαλέσουν προβλήματα. Οι λοιμώξεις από αυτούς τους οργανισμούς δύσκολα αντιμετωπίζονται, και θεραπείες που είναι αποτελεσματικές στους οροαρνητικούς ενδέχεται να αποτύχουν σε οροθετικούς. Η σαλμονέλα προσβάλλει συχνότερα τα κοτόπουλα. Γι’ αυτό είναι σημαντικό το κοτόπουλο να μαγειρεύεται καλά, έτσι ώστε να μην υπάρχει καθόλου κόκκινο αίμα. Πρόσεξε ιδιαίτερα το κατεψυγμένο κοτόπουλο. Το κρέας πρέπει να αποψύχεται στη συντήρηση και όχι σε θερμοκρασία δωματίου. Πλύνε τα χέρια σου μετά την επαφή με άψητα πουλερικά και μην αποθηκεύεις τα άψητα κρέατα και πουλερικά εκτός συσκευασίας στο ψυγείο κοντά σε αλλαντικά και γαλακτοκομικά προϊόντα. Πλύνε τα αυγά πριν τα σπάσεις και μαγείρεψε τα καλά, μέχρι κρόκος και ασπράδι να πήξουν. Μην χρησιμοποιείς ραγισμένα αυγά.

Να αποφεύγεις τα μη παστεριωμένα γαλακτοκομικά προϊόντα, όπως το μη παστεριωμένο γάλα, «ζωντανά» γιαούρτια και μερικά μαλακά τυριά, τα οποία ενδέχεται να περιέχουν επίσης σαλμονέλα και λιστέρια.
Είναι επίσης φρόνιμο να αποφεύγεις ζώα από αγροκτήματα και τις κοπριές τους, γιατί μπορεί να φιλοξενούν παθογόνους οργανισμούς όπως το κρυπτοσπορίδιο. Τα βιολογικής καλλιέργειας λαχανικά καλλιεργούνται συχνά σε έδαφος που περιέχει ακατέργαστη κοπριά. Γι’ αυτόν το λόγο, πρέπει να τα ξεπλένεις πολύ καλά, ώστε να απομακρύνεται όσο το δυνατόν περισσότερη βρωμιά και στη συνέχεια να τα καθαρίζεις με βραστό νερό.

Αν ζεσταίνεις τρόφιμα σε φούρνο μικροκυμάτων, φρόντισε να είναι μαγειρεμένα σωστά. Πλύνε τα φρούτα και τα λαχανικά προσεκτικά και διατήρησε τις επιφάνειες τεμαχισμού και προετοιμασίας καθαρές. Όταν κάνεις διακοπές σε θερμά κλίματα, κινδυνεύεις να πάθεις τροφική δηλητηρίαση από σαλάτες και φρούτα. Τρόφιμα που γνωρίζεις ότι είναι καλά μαγειρεμένα είναι ασφαλή. Να μη καταναλώνεις τρόφιμα μετά την ημερομηνία λήξης τους.

 

Διατροφή & Άσκηση

Μια καλή δίαιτα

Αν είσαι οροθετικός δεν χρειάζεται να κάνεις κάποια δραστική αλλαγή στη διατροφή σου. Η διατροφή που ακολουθείς πιθανώς καλύπτει όλες τις διατροφικές σου ανάγκες. Καλή δίαιτα είναι αυτή που είναι ισορροπημένη και περιλαμβάνει τα παρακάτω είδη:

Αμυλούχες τροφές όπως ψωμί, δημητριακά, μπανάνες, πατάτες, ζυμαρικά και ρύζι. Οι αμυλούχες τροφές πρέπει να είναι η βάση της διατροφής σου για να σου δίνουν υδατάνθρακες για ενέργεια, βιταμίνες, μέταλλα και φυτικές ίνες. Πρέπει να καταναλώνεις αμυλούχες τροφές σε κάθε γεύμα, τέσσερις έως έξι μερίδες κάθε μέρα. Μία μερίδα ισοδυναμεί με μια φέτα ψωμί ή μια μέτρια πατάτα ή ένα μπολ δημητριακά ή ένα φλιτζάνι ρύζι ή ένα φλιτζάνι ζυμαρικά.

Τα φρούτα και τα λαχανικά προσφέρουν βιταμίνες, ανόργανα άλατα, φυτικές ίνες και ενέργεια. Πρέπει να καταναλώνεις πέντε μερίδες ημερησίως. Η μερίδα ισοδυναμεί με ένα ολόκληρο φρούτο ή ποσότητα λαχανικών όση μια κουτάλα σερβιρίσματος ή ένα μικρό ποτήρι χυμό φρούτου ή μια χούφτα αποξηραμένα φρούτα.

Το κρέας, τα πουλερικά,το  ψάρι, τα αυγά, τα όσπρια και οι ξηροί καρποί προσφέρουν πρωτεΐνες, ανόργανα άλατα και βιταμίνες. Προσπάθησε να τρως δύο έως τρεις μερίδες ημερησίως. Μία μερίδα ισοδυναμεί με δύο αυγά μετρίου μεγέθους ή ένα κομμάτι κρέας 100g ή 150g, ψάρι ή ένα μικρό πιάτο βραστά όσπρια.

Τα γαλακτοκομικά προϊόντα όπως γάλα, τυρί και γιαούρτι προσφέρουν βιταμίνες, ανόργανα άλατα και ασβέστιο. Πρέπει να καταναλώνεις τρεις μερίδες ημερησίως. Μία μερίδα ισοδυναμεί με το ένα τρίτο ενός μπουκαλιού γάλα ή ένα μικρό κεσεδάκι γιαούρτι ή ένα κομμάτι τυρί σε μέγεθος σπιρτόκουτου.

Το λίπος όπως το μαγειρικό λάδι, το βούτυρο, η μαργαρίνη, το κρέας και άλλα πρωτεϊνούχα τρόφιμα προσφέρουν ενέργεια, απαραίτητα λιπαρά οξέα και τις λιποδιαλυτές βιταμίνες A, D, E και K. Προσφέρουν επίσης ασβέστιο και φώσφορο. Συνιστάται να μην καταναλώνεις περισσότερο από το 1/3 των ημερήσιων θερμίδων σου από τα λίπη. Αν τρως πολλές λιπαρές τροφές, θα πάρεις βάρος και θα αυξήσεις τα επίπεδα των λιπιδίων στο αίμα. Τα λιπίδια αυξάνουν την πιθανότητα να αναπτύξεις καρδιαγγειακά νοσήματα και μερικούς καρκίνους.

 

Διαιτολόγοι

Μπορείς να ζητήσεις συμβουλές σχετικά με τις διατροφικές σου ανάγκες από ένα διαιτολόγο. Μερικές Μονάδες Λοιμώξεων ίσως να σε παραπέμψουν σε εξειδικευμένο διαιτολόγο, ο οποίος μπορεί:

  • Να σου πει αν η διατροφή που ακολουθείς ικανοποιεί τις διατροφικές σου ανάγκες.
  • Να σου δώσει συμβουλές σχετικά με τις αλλαγές που πρέπει να κάνεις στη διατροφή σου.
  • Να ελέγξει το βάρος σου και να διαπιστώσει αν η αναλογία λίπους και μυών είναι κανονική.
  • Να σε συμβουλεύσει για τις διατροφικές αλλαγές που πρέπει να κάνεις αν είσαι άρρωστος.
  • Να σε συμβουλεύσει για την ασφάλεια των τροφίμων.

Ο διαιτολόγος μπορεί επίσης να υπολογίσει το δείκτη μάζας σώματος, που δείχνει αν το βάρος είναι ανάλογο με το ύψος σου.

 

Συμπληρώματα

Πολλοί οροθετικοί παίρνουν συμπληρώματα διατροφής, βιταμίνες ή φυτικές ουσίες, ελπίζοντας ότι έτσι θα ενισχύσουν το ανοσοποιητικό σύστημα και γενικά την υγεία τους. Υπάρχουν μερικές ενδείξεις ότι οι πολυβιταμίνες μπορεί να επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου σε χώρες όπου δεν υπάρχει πρόσβαση στην αντιρετροϊκή αγωγή. Όμως οι βιταμίνες και τα συμπληρώματα δεν αντικαθιστούν την αγωγή. Στην καλύτερη περίπτωση την υποστηρίζουν.

Είναι γνωστό ότι συγκεκριμένα συμπληρώματα, όπως μεγάλες δόσεις σκόρδου, μπορεί να εμποδίσουν μερικά αντιρετροϊκά φάρμακα να δράσουν με τον ενδεδειγμένο τρόπο. Οι περισσότεροι γιατροί συνιστούν μια ισορροπημένη διατροφή, που είναι ικανή να καλύψει τις διατροφικές σου ανάγκες. Δεν συνιστώνται τεράστιες δόσεις συμπληρωμάτων.

Μεγάλες δόσεις βιταμίνης Α μπορούν να προκαλέσουν εμετό, πονοκέφαλο, ζημιά στο συκώτι και τα οστά.

Η βιταμίνη C σε δόσεις μεγαλύτερες των 1000mg ημερησίως μπορεί να προκαλέσει πέτρες στα νεφρά, διάρροια και σκλήρυνση των αρτηριών, ενώ έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τη συγκέντρωση ενός φαρμάκου που τώρα χρησιμοποιείται σπάνια: της αντιπρωτεάσης Indinavir (Crixivan).

Ο ψευδάργυρος σε δόσεις πάνω από 75mg την ημέρα έχει συσχετιστεί με ανεπάρκεια χαλκού, όπως επίσης με μείωση των λευκών ή/και των ερυθρών αιμοσφαιρίων.

Το σελήνιο σε δόσεις μεγαλύτερες των 750 micrograms την ημέρα έχει συσχετιστεί με καταστολή του ανοσοποιητικού.

Η βιταμίνη B6 σε δόσεις άνω των 2g την ημέρα μπορεί να προκαλέσει καταστροφή στα νεύρα, αλλά ακόμα δόσεις τόσο μικρές όσο 50mg την ημέρα είναι γνωστό ότι προκαλούν περιφερική νευροπάθεια (επώδυνη καταστροφή των νεύρων), κυρίως στα πόδια.

 

Το αλκοόλ στη διατροφή

Δεν έχει αποδειχθεί ότι η μικρή κατανάλωση αλκοόλ προκαλεί βλάβη στους οροθετικούς. Δύο ποτήρια κρασί ή μια μπύρα την ημέρα σε βοηθούν να μειώσεις το στρες και τη νευρικότητα και να ελέγξεις την όρεξή σου. Υπάρχει επίσης ένδειξη ότι ένα ή δύο ποτήρια οινοπνευματώδους ποτού κάθε μέρα προστατεύουν από καρδιαγγειακά νοσήματα.

Αυτή δεν είναι δικαιολογία να πίνεις πολύ. Το πολύ ποτό επηρεάζει το ανοσοποιητικό σύστημα και επιβραδύνει την ανάρρωση από την ασθένεια. Μπορεί επίσης να προκαλέσει φλεγμονή στο συκώτι (ηπατίτιδα). Αν έχεις ιογενή ηπατίτιδα (ηπατίτιδα A, ηπατίτιδα B και ηπατίτιδα C), πρέπει να μιλήσεις με το γιατρό σου για το αν είναι ασφαλές να πίνεις έστω και λίγο αλκοόλ. Το συκώτι παίζει σημαντικό ρόλο στο μεταβολισμό των φαρμάκων, κυρίως των αντιρετροϊκών, γι’ αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό να κρατάς το συκώτι σου υγιές.

Το αλκοόλ αλληλεπιδρά άσχημα με μερικά φάρμακα, γι’ αυτό κάθε φορά που πρόκειται να πάρεις ένα φάρμακο για πρώτη φορά πρέπει να ρωτήσεις το γιατρό σου αν επιτρέπεται να πίνεις αλκοόλ όταν παίρνεις το φάρμακο.

 

Φαγητό, ποτό και αντιρετροϊκά φάρμακα

Οι συνδυασμοί των αντιρετροϊκών φαρμάκων μπορεί να απαιτήσουν μερικές από τις ακόλουθες αλλαγές στις διατροφικές σου συνήθειες:

  • να τρως την ίδια ώρα που παίρνεις τα φάρμακά σου,
  • να αποφεύγεις να τρως για περίπου δύο ώρες πριν ή μια ώρα μετά από την ώρα που πήρες τα φάρμακά σου,
  • να τρως ή να αποφεύγεις συγκεκριμένα φαγητά, για να είσαι βέβαιος ότι απορροφάς τα φάρμακά σου κανονικά.

Όταν ο γιατρός σου γράψει ένα νέο φάρμακο, θα σου πει αν υπάρχουν διαιτητικοί περιορισμοί.

 

Λιποδυστροφία και διατροφή

Σε οροθετικούς που παίρνουν αντιρετροϊκά έχουν παρατηρηθεί μεταβολές στον τρόπο που το σώμα μεταβολίζει, χρησιμοποιεί και αποθηκεύει το λίπος. Αυτό ίσως οδηγήσει σε μεταβολές στο σχήμα του σώματος ή σε πολύ υψηλά επίπεδα λιπιδίων στο αίμα, που αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων, εμφράγματος και διαβήτη.

Οι αλλαγές στη διατροφή συμβάλλουν στη μείωση των λιπιδίων. Αν ο γιατρός σε ενημερώσει ότι έχεις αυξημένα λιπίδια, προσπάθησε να μειώσεις την κατανάλωση κορεσμένων λιπαρών, όπως τα γαλακτοκομικά προϊόντα, το κόκκινο κρέας, τα ζωικά λίπη, καθώς επίσης τη ζάχαρη και το αλκοόλ.

Το ιχθυέλαιο περιέχει υψηλά επίπεδα λιπαρών οξέων που ονομάζονται ωμέγα-3, που μειώνουν τα λιπίδια στο αίμα. Ψάρια όπως το σκουμπρί, ο σολομός και η πέστροφα είναι καλή πηγή λιπαρών οξέων. Επίσης, προσπάθησε να τρως τουλάχιστον πέντε μερίδες φρέσκων φρούτων και λαχανικών ημερησίως, τα οποία προστατεύουν την καρδιά.

Παρ’ όλα αυτά η βελτίωση της διατροφής σου πιθανότατα θα έχει μικρή επίδραση στη μείωση των λιπιδίων, όταν αυτή οφείλεται στα φάρμακα. Για το λόγο αυτό, συζήτησε με το γιατρό σου τι άλλες λύσεις έχεις, π.χ. να πάρεις ειδικά φάρμακα για τη μείωση των λιπιδίων ή ακόμη και να αλλάξεις αγωγή, αν είναι εφικτό.

Υπάρχουν περισσότερες πληροφορίες σχετικά με λιποδυστροφία στο τμήμα Ανεπιθύμητες ενέργειες.

 

Απώλεια βάρους

Όταν δεν αισθάνεσαι καλά, συνήθως χάνεις την όρεξή σου. Η απώλεια βάρους μπορεί να είναι επικίνδυνη, διότι μειώνει την ικανότητα του σώματος να αντιμετωπίσει τις λοιμώξεις και να αναρρώσει. Χάνοντας ακούσια μόλις το 3% του σωματικού βάρους μπορεί να αυξηθεί ο κίνδυνος να αρρωστήσεις σοβαρά.

Οι διαιτολόγοι μπορούν να σε συμβουλέψουν πώς να καλύψεις τις διατροφικές σου ανάγκες σε περίπτωση ασθένειας.

 

Διάρροια και διατροφή

Η διάρροια είναι συχνή στους οροθετικούς. Προκαλείται από τον ιό, από λοίμωξη ή από φάρμακα.

Η διάρροια είναι ανεπιθύμητη ενέργεια των περισσότερων αναστολέων της πρωτεάσης, όπως επίσης μερικών νουκλεοσιδικών και ορισμένων αντιβιοτικών. Με κάποια φάρμακα, η διάρροια σταματά μετά τις πρώτες εβδομάδες της θεραπείας, αλλά σε μερικούς ανθρώπους γίνεται μόνιμο χαρακτηριστικό της ζωής τους. Η ένταση της διάρροιας διαφέρει από άτομο σε άτομο.

Οι αλλαγές στη διατροφή έχουν μικρή επίδραση στη διάρροια που προκαλείται από τα φάρμακα. Όμως ο γιατρός μπορεί να σου γράψει κάποιο φάρμακο για να σε βοηθήσει να περιορίσεις τη διάρροια. Μερικά από αυτά είναι:

  • Imodium, αντιδιαρροϊκό φάρμακο.
  • Τα συμπληρώματα ασβεστίου έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν τη διάρροια που σχετίζεται με αναστολείς πρωτεάσης.

Αν έχεις επίμονη και έντονη διάρροια, είναι πιθανό να χάνεις πολύτιμα θρεπτικά συστατικά. Η κατανάλωση μπανάνας, κοτόπουλου και ψαριού συμβάλλει στην αποκατάσταση των επιπέδων του καλίου, το οποίο εξαντλείται σε όσους έχουν σοβαρή διάρροια. Να αποφεύγεις τον καφέ, τα ωμά λαχανικά και τα πικάντικα τρόφιμα, γιατί μπορεί να τη χειροτερέψουν.

 

HIV & Ταξίδια

Οι οροθετικοί ταξιδεύουν χωρίς προβλήματα σε όλο τον κόσμο καθημερινά. Αλλά το να είσαι οροθετικός μερικές φορές μπορεί να σημαίνει ότι πρέπει να σχεδιάσεις κάποια ταξίδια πιο προσεχτικά.

Οι οροθετικοί με καλό ανοσοποιητικό σύστημα αντιμετωπίζουν λίγο πολύ τα ίδια θέματα υγείας, όταν ταξιδεύουν, με αυτά που αντιμετωπίζουν οι οροαρνητικοί. Αντιθέτως, αν έχεις αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα, το να ταξιδέψεις μπορεί να είναι προβληματικό. Επιπλέον, ως οροθετικός υπάρχουν ορισμένα ζητήματα που πρέπει να προβλέψεις, όπως η πρόσβαση σε ιατρική περίθαλψη.

Αυτή η ενότητα παρέχει γενικές πληροφορίες ώστε να μάθεις αν ένα κράτος θέτει περιορισμούς εισόδου στους οροθετικούς και σε αυτή την περίπτωση πώς να το αντιμετωπίσεις, όπως επίσης πληροφορίες για την ασφάλεια ταξιδιού, τους εμβολιασμούς και τη λήψη ιατρικής περίθαλψης όταν είσαι σε άλλη χώρα.

Το να ταξιδέψεις σε μια ξένη χώρα μπορεί να είναι πολύ ευχάριστη και συναρπαστική εμπειρία, αρκεί να προνοήσεις για κάποια πράγματα. Σκέψου καταρχάς αν η υγεία σου είναι αρκετά καλή για να ταξιδέψεις. Ειδικά αν αρρώστησες πρόσφατα, αν έχεις ασυνήθιστα συμπτώματα ή αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα, πρέπει να το σκεφτείς σοβαρά. Μίλησε με το γιατρό σου  πριν από το ταξίδι σου, για να μην έχεις καμία αμφιβολία. Σε περίπτωση που παίρνεις φαρμακευτική αγωγή, βεβαιώσου ότι έχεις πάρει αρκετή ποσότητα φαρμάκων μαζί σου, γιατί ίσως είναι δύσκολο ή αδύνατο να βρεις επιπλέον φάρμακα στο ταξίδι σου. Πάντα παίρνε λίγα περισσότερα φάρμακα απ’ όσα αντιστοιχούν στο ταξίδι σου, για την περίπτωση που καθυστερήσει η επιστροφή σου (π.χ. ακύρωση δρομολογίου).

 

Περιορισμοί εισόδου σε άλλα κράτη

Βρες αν το κράτος που προγραμματίζεις να επισκεφτείς περιορίζει την είσοδο στους οροθετικούς (έγκυρες πληροφορίες μπορείς να βρεις στο  http://www.hivtravel.org/ ). Κάποια κράτη θέτουν περιορισμούς στους οροθετικούς.

Αξιόπιστος επίσης τρόπος για να μάθεις αν το κράτος που θέλεις να επισκεφτείς περιορίζει την είσοδο στους οροθετικούς είναι να τηλεφωνήσεις στην πρεσβεία ή το προξενείο. Μην αποκαλύψεις σε αυτούς που θα μιλήσεις το όνομά σου ή το γεγονός ότι είσαι οροθετικός. Μπορείς επίσης να επικοινωνήσεις με μια οργάνωση που ασχολείται με τον HIV στο κράτος που σκέφτεσαι να ταξιδέψεις και να τους ρωτήσεις αν υπάρχουν περιορισμοί εισόδου. Αν το κράτος στο οποίο επιθυμείς να ταξιδέψεις θέτει περιορισμούς ή απαγορεύει την είσοδο, τότε πρέπει να αποφασίσεις αν θέλεις να πάρεις το ρίσκο να πας εκεί. Αν φαίνεσαι άρρωστος, είναι πιθανό να σε σταματήσουν στο τελωνείο ή στην υπηρεσία μετανάστευσης και αν διαπιστώσουν ότι είσαι οροθετικός, θα αρνηθούν ενδεχομένως την είσοδο στη χώρα και θα σε απελάσουν. Ομοίως, αν έχεις αιμορροφιλία και ταξιδεύεις με παράγοντες πήξης ή σύριγγες, είναι πιθανό οι τελωνειακοί να σε ρωτήσουν αν είσαι οροθετικός.

Αν είσαι πολίτης κράτους της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) ή έχεις δικαίωμα να διαμένεις σε κράτος της ΕΕ, τότε δεν υπάρχει κανένας περιορισμός στην είσοδό σου σε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ. Επειδή παίρνεις δωρεάν φαρμακευτική αγωγή για τον HIV στην Ελλάδα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχεις το ίδιο δικαίωμα στο κράτος που επισκέπτεσαι.

Αν προγραμματίζεις μακροχρόνια επίσκεψη ή μόνιμη διαμονή σε άλλο κράτος, να σιγουρευτείς σε πολύ αρχικό στάδιο του προγραμματισμού σου ότι η οροθετικότητα δεν πρόκειται να αποτελέσει πρόβλημα. Ένας καλός τρόπος να ξεκινήσεις θα ήταν να έρθεις σε επικοινωνία με μια οργάνωση που ασχολείται με τον HIV στο κράτος που θέλεις να διαμείνεις.

Πληροφορίες για τις πολιτικές κρατών σχετικά με την είσοδο οροθετικών θα βρεις συγκεντρωμένες στο http://www.hivtravel.org/

Για να μην έχεις προβλήματα με το τελωνείο, φρόντισε τα φάρμακά σου να έχουν σαφή επισήμανση. Μια επιστολή από το γιατρό σου, που θα αναφέρει την αναγκαιότητα λήψης των φαρμάκων, ίσως φανεί χρήσιμη.

Πριν επισκεφτείς μια ξένη χώρα, καλό είναι να διερευνήσεις τις εκεί ιατρικές εγκαταστάσεις, ιδίως αν το επίπεδο ιατρικής περίθαλψης στη χώρα προορισμού είναι χαμηλό. Βεβαιώσου στη συνέχεια ότι έχεις τη σωστή ιατρική και φαρμακευτική ταξιδιωτική ασφάλιση. Οι περισσότερες ασφαλιστικές δεν καλύπτουν ιατρικά προβλήματα που δεν τους γνωστοποιήθηκαν όταν έγινε η ασφάλιση.

Αν χρησιμοποιήσεις αεροπλάνο, έχε υπόψη σου ότι στο μικρό και περιορισμένο χώρο της καμπίνας, αναπνέεις ανακυκλωμένο αέρα, οπότε αν έχεις βήχα, το πρόβλημα επιδεινώνεται.

Ένα άλλο συνηθισμένο πρόβλημα είναι η διάρροια. Συνήθως προκαλείται από μόλυνση των τροφίμων ή του νερού με βακτηρίδια που βρίσκονται στα κόπρανα. Τα βακτηρίδια αυτά μεταδίδονται όταν κανείς δεν πλένει καλά τα χέρια του μετά την τουαλέτα. Περίπου το 40% όσων ταξιδεύουν σε αναπτυσσόμενες χώρες παθαίνει διάρροια, ακόμη και όσοι έχουν εντελώς άθικτο το ανοσοποιητικό τους σύστημα. Η διάρροια μπορεί να αποτελέσει σοβαρό πρόβλημα για τους οροθετικούς. Η πιο κοινή αιτία της διάρροιας που εμφανίζεται μετά το ταξίδι είναι η λαμβλίαση (giardiasis), η οποία αντιμετωπίζεται εύκολα.

 

Ταξιδεύοντας με τα φάρμακά σου

Αν παίρνεις αντιρετροϊκή αγωγή πρέπει να μεταφέρεις τα φάρμακα μαζί σου όταν ταξιδεύεις. Οι υπάλληλοι των τελωνείων δείχνουν συχνά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα φάρμακα, και η ανακάλυψη αντιρετροϊκών φαρμάκων στις αποσκευές είναι ο λόγος που πολλοί άνθρωποι σε ορισμένες χώρες έχουν απελαθεί.

Κάποιοι παίρνουν το ρίσκο να ταξιδέψουν με τα φάρμακά τους με τους ακόλουθους τρόπους:

  • Στέλνουν τα φάρμακά τους στη χώρα προορισμού εκ των προτέρων. Να σιγουρευτείς ότι έχουν φτάσει πριν ταξιδέψεις. Θυμήσου ότι το πακέτο μπορεί να επιθεωρηθεί στο τελωνείο.
  • Αγοράζουν τα αντιρετροϊκά τους στη χώρα που θέλουν να ταξιδέψουν, αλλά αυτό μπορεί να μην είναι πάντα δυνατό ή να είναι εξαιρετικά δαπανηρό.

Αν μεταφέρεις τα φάρμακα μαζί σου, να έχεις έτοιμη απάντηση για το τι τα θέλεις. Κάποιοι άνθρωποι λένε ότι είναι για θεραπεία του καρκίνου. Αλλά υπάρχει η πιθανότητα ένας τελωνειακός να έχει δει στο παρελθόν αντιρετροϊκά φάρμακα και να μην ξεγελαστεί εύκολα. Είναι χρήσιμο να υπάρχει επιστολή από το γιατρό σου, που να λέει ότι τα φάρμακα που μεταφέρεις είναι για τη θεραπεία χρόνιας πάθησης και είναι για προσωπική χρήση. Να σιγουρευτείς ότι η επιστολή δεν αναφέρει τον HIV.

Μπορεί να είναι πολύ δύσκολο ή ακόμα και αδύνατο να προμηθευτείς τα φάρμακά σου αφού φύγεις από τη χώρα σου, ακόμα κι αν πρόκειται για σύντομο ταξίδι μέσα στην Ευρώπη. Για το λόγο αυτό, σιγουρέψου ότι έχεις επαρκή ποσότητα όλων των φαρμάκων μαζί σου για ολόκληρη τη διάρκεια του ταξιδιού σου. Είναι φρόνιμο να μετρήσεις τα φάρμακά σου πριν το ταξίδι και να πάρεις μαζί σου περισσότερες δόσεις, για την περίπτωση που καθυστερήσεις να επιστρέψεις.

 

Ταξιδεύοντας σε χώρες με άλλη ώρα

Το ταξίδι σε χώρες με διαφορά ώρας θα επηρεάσει την ώρα που παίρνεις τα φάρμακά σου, αν υπάρχει μεγάλη διαφορά ώρας. Υπάρχουν τρεις επιλογές, ανάλογα με το τι σε βολεύει. Πρώτον, μπορείς να συνεχίσεις να παίρνεις τα φάρμακά σου την ώρα που τα έπαιρνες στην πατρίδα σου, αλλά αυτό ίσως συνεπάγεται ότι πρέπει να παίρνεις τις δόσεις σου σε μη βολικές ώρες.

Μια άλλη επιλογή είναι να αλλάξεις βαθμιαία την ώρα που τα παίρνεις, από τη δική σου ώρα στην ώρα του κράτους που επισκέπτεσαι, προσθέτοντας ή αφαιρώντας το πολύ ένα δίωρο κάθε μέρα. Καλύτερα να σημειώσεις τις αλλαγές, γιατί είναι εύκολο να μπερδευτείς.

Μια τρίτη επιλογή είναι να αλλάξεις την ώρα των δόσεων ώστε να ταιριάζει με τη ζώνη ώρας του κράτους που επισκέπτεσαι. Αυτό όμως μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα να περάσουν πολλές ώρες χωρίς φάρμακα στον οργανισμό σου την πρώτη φορά που κάνεις την αλλαγή, αν η αλλαγή ώρας είναι μεγάλη. Είναι φρόνιμο να μιλήσεις για το σχέδιό με το γιατρό σου πριν ταξιδέψεις.

Είναι η υγεία μου σε αρκετά καλή κατάσταση για να ταξιδέψω;

Aν προγραμματίζεις ένα ταξίδι, τότε πιθανώς η υγεία σου να είναι σε αρκετά καλή κατάσταση. Αν όμως αισθάνεσαι αδιάθετος, αναρωτήσου ειλικρινά αν είσαι σε αρκετά καλή κατάσταση για να ταξιδέψεις. Το να αρρωστήσεις μακριά από το σπίτι σου είναι μεγαλύτερη ταλαιπωρία. Επίσης ίσως να είναι δύσκολο να λάβεις ειδική ιατρική φροντίδα ή ακόμα υπάρχει πιθανότητα να αναγκαστείς να επιστρέψεις νωρίτερα απ’ ό,τι προγραμμάτιζες. Επιπλέον, αν είσαι πολύ άρρωστος, το ταξίδι από μόνο του μπορεί να είναι πολύ δυσάρεστο, και σε κάποιες περιπτώσεις οι αεροπορικές εταιρίες μπορεί να αρνηθούν την επιβίβαση σε πολύ άρρωστους ανθρώπους.

 

Αμοιβαία συμφωνία υγειονομικής περίθαλψης

Αν ταξιδεύεις σε άλλο κράτος του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), θα πρέπει να έχεις μαζί σου την Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθενείας (EΚΑΑ) πριν ταξιδέψεις. Η κάρτα αυτή σου παρέχει δωρεάν ή μειωμένο κόστος ιατρικής περίθαλψης στον ΕΟΧ και κάποια άλλα κράτη. Θα την προμηθευτείς από τον ασφαλιστικό σου φορέα.

 

Εμβολιασμοί

Ο εμβολιασμός προστατεύει τον εμβολιαζόμενο από μια μολυσματική ασθένεια. Να μάθεις αν χρειάζεσαι ειδικούς εμβολιασμούς και αν είναι ασφαλές να τους κάνεις. Συνιστάται να εμβολιαστείς κατά του ιού της ηπατίτιδας Α και της ηπατίτιδας Β. Συνιστάται επίσης ο ετήσιος εμβολιασμός για τη γρίπη, ιδιαίτερα αν έχεις χαμηλό αριθμό CD4 ή έχεις άλλου είδους προβλήματα υγείας, όπως διαβήτη, καρδιακές ή αναπνευστικές παθήσεις.

Δεν συνιστάται, ωστόσο, οι οροθετικοί να κάνουν ζωντανά εμβόλια, όπως το εμβόλιο της φυματίωσης BCG, καθώς μπορεί να σε κάνει να αρρωστήσεις. Αν σκοπεύεις να ταξιδέψεις σε χώρες όπου χρειάζεται να εμβολιαστείς από πριν, θα πρέπει να το συζητήσεις με το γιατρό σου.

 

Διακοπή της θεραπείας και ταξίδια

Ποτέ μη διακόπτεις την αντιρετροϊκή αγωγή ή αλλα φάρμακα που σου έχουν γράψει χωρίς πρώτα να το συζητήσεις με το γιατρό σου. Υπάρχουν πολλοί κίνδυνοι.